LOJİSTİK TERİMLER SÖĞLÜĞÜ

A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü V W Y Z

A

• Acente: Merkez firma adına farklı bölgelerde faaliyet gösteren ve bu bağlamda lojistik hizmet sunan kuruluş veya kişidir.

• A.T.A. Karnesi: İstanbul Sözleşmesi kapsamında, taraf ülkeler arasında eşyanın geçici ithalat ve ihracatını ek belge gerektirmeden sağlayan gümrük belgesidir. Ayrıca geçerlilik süresi genellikle 1 yıldır.

• Akreditifli Ödeme: Bir alıcının talebi üzerine bir bankanın verdiği; belirli belgelerin ibrazı karşılığında satıcıya ödeme yapılacağını taahhüt eden şartlı ödeme yöntemidir.

• Aktarma: Bir araçla gelen yüklerin boşaltılarak, herhangi bir özel işleme tabi tutulmadan sevk edilmek üzere doğrudan başka bir araca yüklenmesi işlemidir.

• Aktarma Merkezi: Gelen yüklerin indirildiği, varış noktasına göre gidenlerin yüklendiği; aynı zamanda gün içinde kısa süreli saklama ve araçlar arası yük transferi yapılan işlem merkezidir.

• Alıcı: Ürünü veya yükü teslim alan taraftır.

• Ambar: İhtiyaca bağlı olarak belirli bir süre için ürünlerin konulduğu kapalı ya da açık depolama alanıdır.

• Ana Konşimento: Havayolu taşımalarında gerçek göndericiden gerçek alıcıya yapılan gönderilerde kullanılan ana taşıma belgesidir.

• Ana Güzergâh: Çıkış ve varış noktaları arasındaki en uygun rotadır.

• Antrepo: Gümrük mevzuatına tabi eşyaların gümrük gözetimi altında muhafaza edildiği ve dolayısıyla işlemler tamamlanana kadar bekletildiği depolardır.

• Ardiye: Eşyaların liman, antrepo veya gümrük sahasında belirli süre depolanması karşılığında alınan hizmet bedelidir.

• Astarya: Geminin yükleme veya boşaltma için söz konusu limanda kalabileceği günlerin oluşturduğu aralıktır.

• ATR: Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşımda bulunan malların ihracında gümrük avantajı sağlamak amacıyla düzenlenen belgedir.

B

• BAF: Yakıt (petrol) fiyatlarındaki dalgalanmalara bağlı olarak navluna eklenen maliyet kalemidir.

• Barkod: Optik okuyucular aracılığıyla okunarak bilgisayar ortamına aktarılan, böylece ürün tanımlamaya yarayan çizgi–boşluk kombinasyonlarıdır.

• Bekleme Süresi: Yükün lojistik süreçte fiziksel olarak hareket etmediği süredir.

C – Ç

• CMR Anlaşması: Uluslararası karayolu taşımalarında kullanılan resmi taşıma belgesidir ve özellikle taşımanın CMR hükümlerine göre yapıldığını gösterir.

• Çeki Listesi: Kargonun içindeki eşyaların adet, parça, ağırlık, boyut ve numaraları ile alıcı bilgilerini ve adresini gösteren ayrıntılı listedir.

• Çapraz Sevkiyat: Ürünlerin depoya alınmadan doğrudan sevke hazırlanmasıdır.

D

• Dağıtım Merkezi: Depolama, katma değerli işlemler ve sevkiyatın yapıldığı lojistik tesislerdir.

• Dağıtım Ağı: Depolar, rotalar ve satış noktalarından oluşan lojistik sistemdir.

• Demuraj: Geminin tanınan yükleme/boşaltma süresini aşması veya konteynerin serbest süre içinde gümrükten çekilmemesi nedeniyle oluşan bekleme ücretidir.

• Direkt Sevkiyat: Depolama yapılmadan müşteriye doğrudan gönderimdir.

• Dördüncü Parti Lojistik: Tüm tedarik zincirinin planlanması, yönetimi ve optimizasyonunu üstlenen; gerekirse 3PL firmalarını da koordine eden lojistik hizmet modelidir. Bu sistemde operasyonun tamamından stratejik düzeyde sorumludur.

E

• Elleçleme: Lojistik tesislerde; ürünlerin yerinin değiştirilmesi, paket yapısının bozulup yeniden oluşturulması, kap boyutlarının değiştirilmesi, kontrol edilmesi, etiketleme ve streçleme gibi işlemlerin tamamıdır.

• Envanter: İşletmeye ait tüm stok ve demirbaşların listesidir.

• Emtia: Ticarete konu olan tüm mallar ve ürünlerdir.

• Erişim Alanı: Raf gözlerine veya istiflere erişim sağlamak amacıyla kullanılan geçitlerdir. Özellikle malzeme sayımı ve kontrol işlemleri için kullanılır.

• ETA: Tahmini varış tarihidir.

• Euro Palet: Standart ölçüsü 80×120 cm olan, dolayısıyla uluslararası taşımacılıkta yaygın kullanılan palet türüdür.

• Ex Beyan: İhracat beyannamesidir.

F

• Fider Taşımacılığı: Büyük gemilerden küçük gemilere/mavnalara (veya tersi yönde) yükün aktarılması hizmetidir. Özellikle büyük gemilerle her limana direkt servis mümkün olmadığında kullanılır.

• FIFO: Depoya ilk giren ürünün ilk çıkmasını esas alan stok yönetim yöntemidir.

• Filo Yönetimi: Araç, sürücü, bakım ve rota yönetimini kapsayan süreçtir.

• Forklift: Depolarda yük kaldırma ve taşıma amacıyla kullanılan araçtır.

• FTL: Bir treylerin taşıma kapasitesini tam olarak (hacim/ağırlık) dolduran yüktür.

G

• Gabari: Taşıtların yüklü veya yüksüz olarak karayolunda güvenli seyirlerini sağlamak amacıyla uzunluk, genişlik ve yüksekliklerini belirleyen ölçülerdir.

• Geçici Kabul: Ham madde, yarı ürün veya ürünün yurt dışından getirtilerek ülke içinde işlem görüp (veya görmeden) tekrar yurt dışına çıkarılmasıdır.

• Gelir Yönetimi: Gelirleri artırmaya yönelik fiyatlama ve kapasite stratejileridir.

• Gizli Hasar: Ambalaj sağlam görünmesine rağmen ürünün sonradan hasarlı olduğunun anlaşılmasıdır.

• Gümrük Beyannamesi: Gümrük idarelerine giriş/çıkış yapacak veya transit edilecek eşyaya ilişkin özellikleri, boyutları ve nitelikleri belirten yazılı beyan belgesidir.

• Gümrük Birliği: Ülkeler arasında ortak gümrük tarifesi uygulanmasını öngören anlaşmadır.

H

• Hasar: Taşıma, depolama veya elleçleme sırasında üründe meydana gelen değer kaybıdır.

• Hava Konşimentosu: Gönderici ile hava taşıyıcı arasında ciro edilemez formda hazırlanan taşıma senedidir.

I – İ

• IATA: Uluslararası hava taşımacılığında yolcu ve kargo taşımacılığının tarifelerini ve yetkilendirmelerini denetleyen örgüttür.

• IMCO Charge: Tehlikeli madde taşımalarında armatörün talep ettiği ek ücrettir.

• IMO Belgesi: Yanıcı, patlayıcı ve kimyasal maddelerin taşınmasına ilişkin kullanılan belgedir.

• İhracat: Malın bir ülkeden başka bir ülkeye gönderilmesi işlemidir.

• İthalat: Malın başka bir ülkeden ülkeye getirilmesidir.

• Incoterms: Uluslararası ticarette teslim şekillerini belirleyen ICC kurallarıdır.

• Intermodal Taşımacılık: Yük üzerinde fiziki işlem yapılmadan ve konteyner/treyler açılmadan, birden fazla taşıma modu kullanılarak yapılan taşımacılık türüdür.

• İstif: Belli ölçütlere göre farklı yüklerden oluşturulan bir yığın yüktür.

K

• Kabotaj: Bir ülkenin kendi sınırları içindeki taşımacılığı yalnızca kendi bayraklı taşıyıcılarına tanımasıdır.

• Kanban: Tam zamanında üretim için kullanılan görsel ve dijital sinyal sistemidir.

• Kapasite: Belirli koşullar altında ulaşılabilecek maksimum üretim veya taşıma miktarıdır.

• Katma Değerli İşlemler: Depoda yapılan etiketleme, ambalajlama, iade gibi ek hizmetlerdir.

• Kingpin: Çekici ile yarı römork bağlantısını sağlayan pimdir.

• Koli: Yüklerin taşınması için kullanılan farklı boyutlardaki ambalaj birimleridir.

• Koli Etiketi: Kolinin üzerinde yer alan, içeriği ve varış yerini gösteren etikettir.

• Konsolidasyon: Küçük miktarlı yüklerden büyük yükleme partileri oluşturarak taşımacılıkta ölçek tasarrufu sağlanmasıdır.

• Konşimento: Yükleme yeri ve tarihi, teslim yeri, yükün cinsi, adedi, brüt kilosu ve teslim şekli gibi bilgileri içeren taşıma belgesidir.

• Koridor: Depo veya stoklama alanlarında kullanılan geçiş yollarıdır.

• Kombine Taşımacılık: Başlangıç ve bitişte karayolu, uzun mesafede deniz veya demiryolu kullanılan taşımacılık sistemidir.

• Konsinye İhracat: Kesin satışı daha sonra yapılmak üzere malın yurt dışına gönderilmesi esasına dayanan ihracat şeklidir.

• Konteyner: Dayanıklı, standart ölçülü metal taşıma üniteleridir.

• Kontrat Lojistiği: Lojistik hizmetlerin sözleşmeye bağlı olarak dış kaynak kullanımıyla yürütülmesidir.

• Konveyör: Yüklerin otomatik şekilde taşınmasını sağlayan bantlı sistemdir.

L

• LIFO: Depoya son giren ürünün ilk çıkmasını esas alan yöntemdir.

• Lojistik: Taşıma, depolama, gümrükleme ve bilgi akışını kapsayan sistemdir.

M

• Mahrece İade: İthal edilen malzemenin niteliklerine uygun olmadığı durumlarda ithal edilen ülkeye iade edilmesidir.

• Manifesto: Araçtaki toplam yük bilgilerini içeren belgedir.

• Menşe Şahadetnamesi: Malın üretildiği ülkeyi gösteren resmi belgedir.

N

• Navlun: Taşıma hizmeti karşılığında ödenen ücrettir.

O

• Optimizasyon: Kaynakların en verimli şekilde kullanılması sürecidir.

• Ordino: Konşimentoda yazılı malların kısım kısım çekilebilmesini sağlayan; aynı zamanda konşimentoya karşılık malın gümrükten çekilmesine yarayan talimattır.

Ö

• Ödeme Şekilleri: Dış ticarette kullanılan başlıca ödeme yöntemleridir: Akreditifli ödeme, kabul kredili ödeme, karşı ticaret/takas, konsinye ihracat, mal mukabili ödeme, peşin ödeme, vesaik mukabili ödeme.

P

• Paket: Ürünü koruyan ve taşımayı kolaylaştıran ambalajdır.

• Paletleme: Ürünlerin palet üzerine istiflenmesidir.

• Parsiyel Taşımacılık: Farklı müşterilerin yüklerinin aynı araçla, aynı güzergâhta taşınmasıdır.

• Proforma Fatura: Satıcı tarafından alıcı adına düzenlenen ön faturadır.

R

• Raf: Depolarda düzenli istifleme için kullanılan ekipmandır.

• Rampa: Yükleme ve boşaltmayı kolaylaştıran platformdur.

• Rotalama: Taşıma güzergâhının planlanmasıdır.

• Römork: Bir çekici araç tarafından çekilen; kendi tekerlekleri üzerinde park edebilen yük taşıma aracıdır.

• Römorkör: Büyük gemilerin liman alanlarında hızlı ve güvenli manevra yapmasına yardımcı olan motorlu deniz aracıdır.

S – Ş

• Saha Yönetimi: Tesis sahasındaki araç ve trafik düzeninin yönetilmesidir.

• Serbest Bölge: Serbest dolaşımda olmayan eşyanın gümrük rejimine tabi tutulmadan belirli şartlarla konulabildiği; böylece ticari avantaj sağlayan özel bölgelerdir.

• Sırt Sırta Raf Sistemi: Rafların ön yüzleri koridora, arka yüzleri birbirine bakacak şekilde konumlandırıldığı; paletli yükler için uygun, en yaygın ve ekonomik raf sistemidir.

• Sınır Kapısı: İthalat ve ihracat araçlarının ülkeye giriş ve çıkış yaptığı resmi sınır noktalarıdır.

• Sigorta: Taşıma sürecindeki risklere karşı yapılan teminat sözleşmesidir.

• Sipariş Yönetimi: Siparişin alınmasından tahsilata kadar olan tüm süreçtir.

• Sipariş Toplama: Depodan sevkiyata hazırlanma işlemidir.

• Sovtaj: Hasarlı mala sigorta eksperi tarafından biçilen değerdir.

• Spanzet: Yüklerin taşıma sırasında sabitlenmesi ve bağlanması için kullanılan bağlama kayışıdır. Genellikle polyester dokuma malzemeden üretilir.

• Stok: Gelecekteki ihtiyaçlar için depoda tutulan ürünlerdir.

• Supalan: Genellikle kara ve deniz yolu taşımalarında, gümrüklemenin taşıma aracı üzerinde yapıldığı durumdur.

T

• Talep Tahmini: Gelecekteki ürün veya hizmet talebinin analiz edilerek öngörülmesidir.

• Tampon Stok: Üretim ve dağıtım süreçlerindeki dalgalanmaları dengelemek için tutulan stoktur.

• Tam Zamanında Üretim: Malzemenin gereken zamanda ve gereken miktarda temin edilmesi sistemidir.

• Tavanlı Konteyner: Standart konteynerlere sığmayan veya forklift ile yüklenemeyen yükler için kullanılan konteyner türüdür.

• Tehlikeli Madde: Sağlık, güvenlik veya çevre açısından risk taşıyan maddelerdir.

• Temin Süresi: Satın alma siparişi ile teslimatın gerçekleşmesi arasındaki süredir.

• Tedarik Zinciri: Tedarikçiden müşteriye uzanan tüm lojistik süreçlerdir.

• Teslim Zamanı: Ürünün müşteriye teslim edildiği tarih ve/veya saattir.

• Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması: Yanıcı, patlayıcı ve çevre için tehlike arz eden maddelerin karayoluyla taşınmasına ilişkin kuralları belirleyen uluslararası standarttır. Bu kapsamda araç, sürücü, ekipman ve belge gereklilikleri bulunur.

U – Ü

• Üçüncü Parti Lojistik: Lojistik faaliyetlerin, hizmeti alan firmanın dışında uzman bir lojistik firması tarafından yürütülmesidir.

Y

• Yük: Taşınan mal, ürün veya eşyadır.

Sık Sorulan Sorular (FAQ)

• CMR nedir? CMR, uluslararası karayolu taşımalarında kullanılan resmi taşıma belgesidir.

• ADR ne anlama gelir? ADR, tehlikeli maddelerin karayoluyla taşınmasına ilişkin uluslararası kurallar bütünüdür.

• Parsiyel taşımacılık nedir? Birden fazla müşteriye ait yüklerin aynı araçla, aynı güzergâhta taşınmasıdır.

• Antrepo ne işe yarar? Gümrük işlemleri tamamlanana kadar eşyaların mevzuata uygun şekilde bekletildiği depolardır.

• Navlun nedir? Navlun, taşıma hizmeti karşılığında ödenen ücrettir.